kögärčgün ‘dove’ (QA) / kögärčgin (QAc) / kögärčün (QAt, XŠ) / kögürčün (QT₅) / kögärčin (QT₅, MAn, KA, XŠ, GUL, AH, TZ, DM) / kövärčgün (QAt) / kövärčin (KT) / kügürčin (CCb); boyun ala kögärčin ‘Barbary dove’ (MAn ar. فَاخِتَة)
kögürčgän Taube || güvercin (s./bk. Mo. kegürǰigene)kögürčgän atayı Taubenjunges || güvercin yavrusukögürčgän mayakı Taubenkot || güvercin dışkısıkögürčgün atayı → kögürčgän atayıkögürčgün ažunı Taubenexistenz || güvercin varlık şekli
KÖRGÜNƷÜX (улл.) /gürgun-čük (ПЛ) голубь. Ср. турк. gögerčin голубь; тур.лит. güverǯin голубь; Деде Коркут gögerčin голубь (МЕ II 122); аз.диал. gügärčin голубь (ГД 207), g’övärčin голубь (M.Clach. 215), g’üärčin голубь (НПШ 209); кбалк. kögürčün голубь; тат. kügärčen голубь; ккалп. kögeršin голубь; караим.трок. kürgüčün голубь (РСл II 1460); кирг. kögürčkön, kögüčkön голубь; уйг.кашг. kögän голубь (СЕМ 131); тув. kögebuga голубь; с-юг. köküšken, köküškon, köküskon голубь (СИ 68); кипч. kökärčin голубь (At 206; AZaj 101); Казвини kögerči голубь (Казвини 207); монг. xürzgene голубь; венг. kökörcse голубь (Gombocz 102)/Hasan Eren, Türkçe gök kelimesinin türevleri, — J.Dény Armağanı, Ankara 1958, s. 85; M.Páilo, Nyelvtudományi Közlemények, XLVI, 154–158/. См. KURGUNƷUX, KURGUNƷ’UX, KURGUNƷYX.
(D) kögürçgü:n (? gö:-) ‘pigeon, dove’; morphologically obscure, but prob. connected with 4 kö:k in the sense of ‘a grey bird’. S.i.s.m.l. in NC, NW, SW with phonetic changes; SW Az. köyerçin; Osm. güvercin; Tkm. gö:gerçin. NE languages use quite different words or phr. and SE, SC forms of Pe. kabūtar. Uyğ. VIII ff. Bud. kögürçgen Suv. 299, 6 (aŋıt); 620, 20; Civ. kögürçgen H I 40 (çokrat-): Xak. XI kögürçgü:n al-ḥamām ‘pigeon, dove’ Kaş. III 419: Çağ. XV ff. kögerçin kabūtar ‘pigeon, dove’ San. 308r. 1: Xwar. XIV ditto Qutb 101: Kom. XIV ‘dove’ kügerçin CCG; Gr.: Kip. XIII al-ḥamām köwercin Hou. 10, 6: XIV kögerçin ditto Id. 83; Bul. 12, 4: XV ditto Kav. 39, 5; ḥamām öğercin (corrected below to kö:-) Tuh. 13a. 10.
kö̂kȫrčgän ‘dove’ (K. kȫkȫrčgün, in the text erroneously kȫkürčkǖn, T. gȫgärčin) < *kö̂kȫrčgänä // (C. kăvakarčăn, Oirot Mo. kögöljirgene) = kȫᵒkärčik T. 100, gā⁵u̯āčin M. 55
коьгершин 1) голубь, голубка; // голубиный; 2) поэт. голубка, любимая, возлюбленная, милая (о женщине).