𐰴𐰆𐰺𐱃
kurt
Meaning:
worm
Also used in the meaning "tooth decay" (caries).
Examples
Translations
German:
Wurm
Russian:
червь
Turkish (Azerbaijan):
qurd
Turkish (Türkiye):
kurt
Bibliography 5
-
Hendrik Boeschoten (2022) A dictionary of early middle Turkicp. 265a, qurt¹p. 265a, qurt¹
qurt¹ ‘worm, weevil, beetle’ (QT1, QT3–5, IM, MAn, QA, NF, XŠ, CC, KT, MuG) / qurṭ (TZ); bīlä̧ qurtï ‘silkworm’ (QAt,c); qïzïl qurt ‘earthworm’ (QA); qïzïlča qurt ‘soldier beetle’ (MAn ar. ذُرّاح); yer qurdï ‘earthworm’ (IM); qurdäšini ‘itchy skin eruption’ (TZ ar. شَرًى); qurt quš ‘wild beasts’ (QT2); quš qurtlar ‘wild beasts’ (QT2, QA); učar yügürür quš qurtlar ‘beasts flying and running’ (QA) | qurtla= ‘to become worm-eaten’ (MAv) -
Dr. Jens Wilkens (2021) Handwörterbuch des Altuigurischen | Eski Uygurcanın El Sözlüğüp. 425b, ¹kurtp. 425b, ¹kurt
¹kurt Wurm || kurt; Zahnfäule, Karies || diş çürüğü, çürük
kurt koŋuz Würmer₂, Würmer und Käfer || kurtlar₂, kurtlar ve kınkanatlı böcekler -
Sergei Starostin, Anna Dybo, Oleg Mudrak (2003) Etymological Dictionary of the Altaic Languagespp. 807–808, *k῾i̯ṓropp. 807–808, *k῾i̯ṓro
*k῾i̯ṓro worm; gad-fly: Tung. *xirga-; Mong. *koro-kai; Turk. *Kūrt.
PTung. *xirga- gad-fly (овод): Evk. irgakta; Evn. ịrgət; Neg. ịjgakta; Man. iǯa; SMan. iǯā (2262); Ul. sịǯaqta; Ork. sịǯịqta; Nan. sịGaqta; Ud. iga.
◊ ТМС 1, 324-325. Evk. > Dolg. ɨrgakta (Stachowski 261).
PMong. *koro-kai worm, insect (червь, насекомое): MMong. qoroxai (HY 12), qorɣi (IM), qoraɣaj (MA); WMong. qoroqai (L 970: quruqai); Kh. xorxoj; Bur. xorxoj; Kalm. xorxǟ; Ord. xoroxȫ; Dag. xorgō (Тод. Даг. 177), xorog, xorugu, horehe (MD 164); Dong. Guɣi; Bao. GorGei, GorGi; S.-Yugh. xoroxGui; Mongr. xorGwī (SM 173), xorGui, xurGoi.
◊ KW 188, MGCD 302, 367. Cf. also Kalm. xor ‘die Maden der Viehbremse (im Vieh)’ (KW 187).
PTurk. *Kūrt worm (червь): OTurk. qurt (OUygh.); Karakh. qurt (MK, KB); Tur. kurt; Gag. qurt; Az. Gurd; Turkm. Gūrt; MTurk. qurt (Pav. C., MA); Uzb. qurt; Uygh. qurut; Krm. qurt; Tat. qort; Kirgh. qurt; Kaz. qu̱rt; KBalk. qurt; KKalp. qurt; Khak. xurt; Tv. qu’rt; Tof. qu’rt; Chuv. xort; Yak. kurǯaɣa ‘small parasites’; Dolg. kurǯaga.
◊ See VEWT 303-4 (although we prefer to separate *Kūrt ‘worm’ and *Kūrt ‘wolf’), EDT 648, Лексика 181, ЭСТЯ 6, 167-168, Федотов 2, 367-368, Stachowski 162.
‖ KW 188, АПиПЯЯ 54, 285, Дыбо 8, Лексика 182. A Western isogloss; but cf. also *k῾i̯ăre. -
Gerard Clauson (1972) An etimological dictionary of pre-thirteenth-century Turkishp. 648a, 1 kurt (kurd)p. 648a, 1 kurt (kurd)
1 kurt (kurd) ‘worm’. S.i.a.m.l.g. Türkü VIII Toy. 28 (ETY II 59; ağu:luğ): Uyğ. VIII ff. Bud. U III 32, 3 (koŋuz): Civ. tışnı kurt yéser ‘if a worm consumes a tooth’ H I 70; (in do. 82 kurt is a mis-spelling of kurut): Xak. XI kurt ‘worm’ (al-dūd) among all the Turks; and the Oğuz call ‘the wolf’ (al-ḏi’b) kurt Kaş. I 342; a.o. III 6, 3 (tiril-): KB (when the body gets fat) yılan kurt anuk ‘snakes and worms (get) ready (to devour it)’ 5844: XIV Muh. dabību’l-arḍ ‘things that creep on the ground’ yé:r kurdı: Mel. 45, 8; Rif. 138; al-dūd ku:rt 74, 6; 177: Çağ. XV ff. kurt (‘with -u-’) (1) kirm ‘worm’, in Ar. dūd San. 286r. 1 (quotn.): Xwar. XIV kurt ‘worm’ Qutb 145: Kom. XIV ditto CCI, CCG; Gr.: Kıp. XIII kurt ... is also al-dūd Hou. 11, 3: XIV Tkm. kurt (both al-ḏi’b and) al-dūd Id. 70; Kıp.(?) al-dūd kurt (d) (sic) Bul. 11, 5: XV al-xunfus ‘black-beetle’ doŋuzla:n kurtı: Kav. 62, 9; dūd kurt (and other words) Tuh. 15b. 3: sūs wa’l-dūd ‘weevil, worm’ kurt do. 19b. 1. -
M Räsänen, I Kecskeméti (1969) Versuch eines etymologischen Wörterbuchs der Türksprachenpp. 303b–304a, *kūrtpp. 303b–304a, *kūrt
*kūrt: uig. kurt ’Wurm’, mtü. kurt ’wildes Tier’, osm. az. krm. kurt ’Wolf’, uig. kom. čag. otü. kzk. kkir. bar. oir. usw. kurt ’Wurm, Made, Larve, Raupe, Insekt’, IM. kurt, MA. kurt, kurd, osm. kurd, kurd-u, kür. kurut, hak. χurt ’червь’ (> wog. TLW 115 kort ’Wurm’; ostj. sas-χort ’Wanze’, ak-χort ’Schmetterlingsart’); jak. kurǯaγa, kurdjaγa, kürǯi̯ägä ’насекомое’; čag. kurtun, mtü. ḱurt-an ’sich lausen’; osm. kurdašan ’eine Art Larve’, ’Bremsenlarve, leptus autumnalis’
~ kalm. (KWb. 187) χor ’die Maden der Viehbremse’; mo. (188) qor-qaj ’Käferchen, Wurm, alle Tiere überhaupt’ (> jak. χoroχoj ’Insekt, Rentierbremse’)
~ finn. (UAW 18) kurmu ’Rentierbremse’ usw.
Tabu-Wort für den ’Wolf’, s. Bang, KSz 17: 128—9; Steinitz, SO 12: 179