qaš 1. ‘eyebrow’ (g.); qašï ačuq ‘happy’ (KA ar. أَبْلَج); ačuq qašlïġ ‘happy’ (NF); qaš at= ‘to wink’ (MAv); Biri biriñä qaš atïšdïlar ‘They winked at one another’ (MAv); qaš süñüki ‘eye socket’ (MAn). qaš 2. ‘mountain ridge, elevation’ (QT₁–₃, AH, KT, TZ ar. شَقِيف—“large rock”, QY) [tt.dial. kaş -I- ‘abyss; peek; top of ascent’ (DS, 2676)]; yar qašï ‘abyss’ (MG). qaš 3. ‘bezel of a finger ring, inlaid gem’ (QT₃, IM, MAn, NF, KT, KD) / qayš (QK); qayšlï yüzük ‘ring with jewel’ (QK); köz qaš ‘bezel of a finger ring’ (IM ar. فَصّ) | qašla= ‘to praise’ (MO-1x) [figurative usage?]. qaš 4. ‘saddlebow’ (CCa, MuG, MG); alïndaġï qaš ‘front saddle-bow’ (CCa); artïndaġï qaš ‘back saddle-bow’ (CCa). qaš 5. ‘presence’ (QA, MiN); qašïqa ‘into his presence’ (MiN); Mäniñ qašïmdïn yïraq ketgil ‘Get far away from me!’ (QAb)
𐰴𐰀𐱁
kāş
Examples
Translations
Bibliography 5
-
Hendrik Boeschoten (2022) A dictionary of early middle Turkicp. 241a, s.v. qašp. 241a, s.v. qaš
-
Dr. Jens Wilkens (2021) Handwörterbuch des Altuigurischen | Eski Uygurcanın El Sözlüğüp. 341a, s.v. ²kašp. 341a, s.v. ²kaš
²kaš Augenbraue || kaş
kaš kavıšıg ~ kaš kavıšıgı Stelle, wo die Augenbrauen aufeinander treffen || kaşların karşı karşıya geldiği yer
kaš kavšutı Stelle, wo die Augenbrauen aufeinander treffen || kaşların karşı karşıya geldiği yer
kaš tušı Ort, wo die Augenbrauen sich treffen || kaşların karşı karşıya geldiği yer
kašı kadır Dessen Augenbrauen grimmig sind (ein Yakṣa = Skt. Bhṛkuṭin) || kaşları korkunç olan (bir Yakṣa = Skt. Bhṛkuṭin)
kašın tüg- seine Brauen runzeln || kaşını çatmak
-
Sergei Starostin, Anna Dybo, Oleg Mudrak (2003) Etymological Dictionary of the Altaic Languagesp. 555, s.v. *gʲṓĺVp. 555, s.v. *gʲṓĺV
*gʲṓĺV edge; eyebrow: Tung. *gula; Turk. *K(i)āĺ.
PTung. *gula 1 edge, cliff 2 eyelashes 3 beard, moustache (1 склон, скат 2 ресницы 3 борода, усы): Evk. gula 1; Neg. gulaxan 1; Man. Gulaqu 1; Orch. gūla 1, gulagö 2; Ud. gula 1, guluge 3.
◊ ТМС 1, 169.
PTurk. *K(i)āĺ eyebrow; edge, bank; saddle bow (бровь; край, берег; лука седла): OTurk. qaš (Orkh., OUygh.); Karakh. qaš (MK, KB); Tur. kaš (dial.); Az. Gaš; Turkm. Gāš; MTurk. qaš (Sangl., Pav. C., Abush.), qaš (CCum.); Uzb. qɔš; Uygh. qaš; Krm. qaš; Tat. qaš; Bashk. qaš; Kirgh. qaš; Kaz. qas; KKalp. qas; Kum. qaš; Nogh. qas; Khak. xas; Shr. qaš; Oyr. qaš; Tv. qaš; Tof. xaš; Yak. xās; Dolg. kās.
◊ EDT 669, VEWT 240, TMN 3, 389, ЭСТЯ 5, 343–345, Лексика 211–212, 542, Stachowski 143.
‖ A Turk.-Tung. isogloss, with very similar semantic developments. Лексика 212.
-
Gerard Clauson (1972) An etimological dictionary of pre-thirteenth-century Turkishp. 669a–b, s.v. 1 ka:şp. 669a–b, s.v. 1 ka:ş
1 ka:ş properly ‘eyebrow’, hence metaph. ‘the edge or side’ of a thing (cf. ‘the brow of a hill’ in English). S.i.a.m.l.g. in both meanings, except that in NE the Mong. l.-w. kömösge is generally used for ‘eyebrow’; metaph. meanings include ‘the brow (of a hill), saddle bow’, and the like; in some it is used in oblique cases with Poss. Suffs. in such phr. as kaşımda ‘in my presence, near me’. SW Tkm. ğa:ş. L.-w. in Pe., etc., Doerfer III 1391. Türkü viii (when I die, my relations’, beg’s and people’s) közi: kaşı: yavlak boltaçı: ‘eyes and eyebrows will be sore (with weeping)’ I N 11 Uyğ. viii ff. Man. kaşı körtlem ‘my lovely eyebrowed one’ M II 8, 7: Bud. TT X 436–7 (tü:): Civ. ogdin kaş tepreser ‘if the right eyebrow twitches’ TT VII 34, 11: xiv Chin.-Uyğ. Dict. mei ‘eyebrow’ (Giles 7,714) kaş Ligeti 164: Xak. xi ka:ş ḥācibu’l-ʿayn ‘eyebrows’; (2 ka:ş follows here); ka:ş ‘the side, edge, summit’, etc. (ḥarf ... wa şafīruhu) of anything’; hence one says ya:r ka:şı: ‘the edge of an eroded river-bank’ (etc.) Kaş. III 152; I 424 (kavşı:); 524, 6; II 328 (kırçat-): KB (the partridge with blood-red beak and) kaşı kap kara ‘dead black eyebrows’ 76; tüğme kaşıŋ ‘do not frown’ 191; o.o. 69 (étin-), 80 (kalık), 770 (açıt-), etc.: xiii(?) At. 205 (alın); Tef. kaş ‘eyebrow; mountain ridge’ 206: xiv Muh. al-ḥācib ka:ş Mel. 46, 1; Rif. 140: Çağ. xv ff. kaşıda yanında ‘by his side’ Vel. 322 (quotns.); kaş(ı) ābrū ‘eyebrow’ (quotn.); (2) bar-ā-bar wa ḥuḍūr ‘facing, (in the) presence (of)’ (quotn.) San. 273v. 23: Xwar. xiii kaş with Poss. Suffs. ‘beside’ ʿAli 22: xiii(?) kaş ‘eyebrow’ Oğ. 6: xiv ditto Qutb 134, MN 104, etc.: Kom. xiv ‘eyebrow’ kaş; ‘saddle-bow’ kaş CCI; Gr. 195 (quotn., see 3 al): Kip. xiii al-ḥācib ka:ş which also means ((1) see 2 ka:ş); (2) qunnatu’l-cabali’l-mumtadda ṭūla(n) lā irtifāʿa(n) ‘the brow of a mountain stretching horizontally not perpendicularly’ Hou. 20, 2: xiv kaş al-ḥācib, also ‘the crest of a hill’ (raʾsu’l-rābiya) Id. 72; a.o. do. 41 (çat-): xv al-ḥācib ka:ş Kav. 60, 11; 74, 18; Tuh. 12b. 5; şaqīf ‘a large rock’ kaş do. 20b. 2 (prob. (korum(?): şafīr) omitted): Osm. xiv ff. kaş ‘eyebrow’ and with metaph. meanings noted in several phr. TTS I 430; II 595–6; III 418; IV 480.
-
M Räsänen, I Kecskeméti (1969) Versuch eines etymologischen Wörterbuchs der Türksprachenp. 240a, s.v. *kāšp. 240a, s.v. *kāš
*kāš (< *kālʹ): mtü. kāš ‘Augenbraue’, ‘Rand’, trkm. kāš ‘бровь’, ‘лука седельная’, jak. χās ‘брови’, atü. uig. usw. kaš ‘Augenbraue’, (östl. Dial.) ‘Erhebung, Wall, Hügel, ein hohes Ufer, Seite, Rand’, ‘der hervorstehende Holzbogen des Sattels’, (osm. krm. kaz.) ‘Schüssel, Napf’, kzk. sag. koib. kas ‘Augenbrauen’, ‘Bogen des Sattels, Sattelknopf’, (sag. koib.) ‘ein erhabener Rand, Grenze, Ufer, Hügel, Wall’, hak. χas ‘берег’, ‘возвышенность’, ‘край’; sag. (hak.) χas ‘лука седла’, kmk. blk. krč. kaš ‘Sattelknopf’, jak. örüs χās-a ‘берег’, čuv. *χol, *χul (> čer. ČLČ 160 χal, ol, ul ‘Augenbraue’; kalm. KWb. 171 χaš ‘Zaun, Wall, Damm’); kzk. kas-ta-us ‘eine Farbe, mit der die Mädchen ihre Augenbrauen färben’