𐰘𐰅𐰏
yeg
Meaning:
better; best
Alternative spellings:
𐰘𐰃𐰏
Examples
Translations
German:
besser; am besten
Russian:
лучше; лучший
Turkish (Azerbaijan):
daha yaxşı; ən yaxşı
Turkish (Türkiye):
daha iyi; en iyi
Bibliography 5
-
Hendrik Boeschoten (2022) A dictionary of early middle Turkicp. 408ap. 408a
yäg ‘better, good’ (QT3, QT5, QA, NF, AH) / yeg (QT1, QT3, QT5, QA, MM, XŠ, ON, MO, AHgr); qamuġ yeglärin yïġïp ‘convening all his best men’ (MO) | yägräk ‘better’ (QT3, QT5, QA, NF, MG) / yegräk (QT1, QT3, QAb,t, XŠ, AH) | yäglik ‘superiority’ (AHgr) | yeglä= ‘to prefer’ (QT3) | yägläš= ‘to come to an agreement, make peace’ (IMa 96r11 ar. وَافَق و صَالَح) -
Dr. Jens Wilkens (2021) Handwörterbuch des Altuigurischen | Eski Uygurcanın El Sözlüğüpp. 883a–884app. 883a–884a
¹yeg besser, beste(r, -s), höchste(r, -s), höher || daha iyi, en iyi, en yüksek, en üstün, daha yüksek; hoch (auch Äquivalent von Skt. udāra), hochgestellt, gut, sehr gut, vorzüglich, ausgezeichnet, vortrefflich, hervorragend || üstün (Skt. udāra’nın da eş değeri), iyi, çok iyi, mükemmel, fevkalade, nefis, olağanüstü; Vorzüglichkeit, Vorzug, Überlegenheit, Vortrefflichkeit || mükemmellik, avantaj, üstünlük, nefaset; Essenz, Wesen || esans, öz, cevher yeg adrok ausgezeichnet2 || mükemmel2; Vorzüglichkeit2 || mükemmellik2 yeg alıg (r) sehr gut oder schlecht || çok iyi veya kötü yeg ayaglıg höchster und verehrter || en yüksek ve sayın, en yüksek ve muhterem yeg ädgü allerbeste(r, -s), beste(r, -s)2, herrlich2 || en iyi, en iyi2, fevkalade2 yeg ädgü bilgä biliglig Der mit vortrefflicher2 Weisheit (Skt. Āryajñāna = Buddhaname) || nefis2 bilgelikli (Skt. Āryajñāna = bir Buda’nın adı) yeg ätözlüg Der mit dem besten Körper (Skt. Śreṣṭharūpa = Buddhaname) || en iyi bedenli (Skt. Śreṣṭharūpa = bir Buda’nın adı) yeg baš baštınkı hervorragend3 || olağanüstü3 yeg bašdınkı → yeg baštınkı yeg baštınkı beste(r, -s)2 || en iyi2 yeg baštınkı bilgä biliglig är Mann mit dem allerhöchsten2 Wissen (Buddhaname) || en yüksek2 bilgili kişi (bir Buda’nın adı) yeg baštınkı köni tüz tuymak die beste2, wahre und ebene Erleuchtung (Skt. anuttarasamyaksaṃbodhi) || en iyi2, gerçek ve düz aydınlanma (Skt. anuttarasamyaksaṃbodhi) yeg baštınkı köŋül die beste und erste Gesinnung || en iyi ve ilk zihniyet yeg köŋül beste Gesinnung || en iyi zihniyet yeg kudı Überlegenheit und Unterlegenheit || üstünlük ve aşağılık yeg kudıkı Vorzug und Nachteil || avantaj ve dezavantaj yeg kutlug Vorzüglichkeit und Heiligkeit || olağanüstülük ve kutsallık yeg nom (m) die beste Lehre (scil. der Man.) || en iyi öğreti (yani, Maniheizm) yeg nomlarta yorımak Wandeln in den besten Dharmas (Bez. einer Dhāraṇī) || en iyi Dharmalarda yürüme (bir Dhāraṇī’nin adı) yeg pradan äränlär Haupt2personen, wichtige2 Personen || en önemli2 kişiler, önemli2 kişiler yeg sukančıg herrlich2 || fevkalade2 yeg sukančıg amranmaklıg višaylar die herrlichen2 Objekte der Sinneslust (Skt. kāmaguṇa) || fevkalade2 şehvet objeleri (Skt. kāmaguṇa) yeg sukančıg küsänčig adkangular herrliche2 und erwünschte Sinnesobjekte (Skt. kāmaguṇa) || fevkalade2 ve arzulanan duyu objeleri (Skt. kāmaguṇa) yeg sukančıg nomlar herrliche2 Dharmas || fevkalade2 Dharmalar yeg tözün yolka tägmiš Der zum besten und edlen Pfad gelangt ist (Skt. *Varabodhigati = Buddhaname) || en iyi ve asil yola ulaşmış (Skt. *Varabodhigati = bir Buda’nın adı) yeg üstün kunčuy Haupt2gemahlin (Skt. mahiṣī) || haseki2, asıl2 eş (Skt. mahiṣī) yeg üstüngi tulpı amrıl[mıš] b[urhan] kutı (m) (manS) die höchste2 und allerruhigste Buddhaschaft || en yüksek2 ve en sakin Buda rütbesi yeg üstünki beste(r, -s)2, allerhöchste(r, -s) (auch Äquivalent von Skt. udāra) || en iyi2, en yüksek (Skt. udāra’nın da eş değeri); Vorzüglichkeit2 || mükemmellik2 yeg üstünki ädgü ögli köŋüllüg Der mit dem allerbesten2 Wohlwollen (Skt. Sumaitri = Buddhaname) || en iyi2 merhametli (Skt. Sumaitri = bir Buda’nın adı) yeg üstünki ädgülüg allerbeste(r, -s)2 und heilsame(r, -s) || en iyi2 ve şifalı yeg üstünki ätözlög (br) mit bestem2 Körper (Äquivalent von Skt. varāṅga) || en iyi2 vücutlu (Skt. varāṅga’nın eş değeri) yeg üstünki burhan kutı die allerhöchste Buddhaschaft || en üstün Buda rütbesi yeg üstünki kölüŋü das beste2 Fahrzeug || en iyi2 araç yeg üstünki lenhwa čäčäk eligi hanı Höchster2 König2 der Lotusblume (Skt. *Padmottamarāja = Buddhaname) || nilüfer çiçeğin en yüksek2 kralı2 (Skt. *Padmottamarāja = bir Buda’nın adı) yeg üstünki otačılar eligi der beste2 König der Ärzte (Epitheton des Buddha = Skt. anuttarabhiṣaj) || hekimlerin en iyi2 kralı (Buda’nın lakabı = Skt. anuttarabhiṣaj) yeg üstünki säkiz törlüg ulug sidil(a)r die allerhöchsten2 acht großen Siddhis || en yüksek2 sekiz türlü büyük Siddhiler yeg üstünki sidilar die allerhöchsten2 Siddhis || en yüksek2 Siddhiler yeg üstünki tüz tuymak burhan kutı die beste2 und gleichmäßige Erleuchtungs-Buddhaschaft (Skt. anuttarasamyaksaṃbodhi) || en iyi2 ve düz aydınlanma Buda rütbesi (Skt. anuttarasamyaksaṃbodhi) yeg y(a)rp Essenz2, Wesen2 (Äquivalent von Skt. sāra°) || esans2, öz2, cevher2 (Skt. sāra°’nın eş değeri) yeg yeg sehr || çok yeg yörüg tözi die Wesenheit der besten Bedeutung (Entsprechung zu → paramarta) || en iyi anlamın cevheriyeti (→ paramarta eş değeri) yeg yörüglüg mit höchster Bedeutung (Entsprechung zu → p(a)ramart) || en yüksek anlamlı (→ p(a)ramart eş değeri) yegdä yeg vorzüglicher als vorzüglich, ausgezeichnet || mükemmelden daha mükemmel, olağanüstü, fevkalade yeglär yegi bäglär bägi der beste der Besten, der Fürst der Fürsten (Epitheton eines uig. Herrschers) || en iyilerin iyisi, beylerin beyi, hükümdarların hükümdarı (bir Uygur hükümdarın lakabı) -
Sergei Starostin, Anna Dybo, Oleg Mudrak (2003) Etymological Dictionary of the Altaic Languagespp. 478–479, complete *di̯òge articlepp. 478–479, complete *di̯òge article
*di̯òge good, better: Mong. *ǯaɣa; Turk. *jẹg-; Jpn. *də̀-; Kor. *tjōh-. PMong. *ǯaɣa good, well (ладно, хорошо): MMong. ǯa’arin (SH) ‘omen’; WMong. ǯaɣa, (L 1022: zaɣa-bala ‘for certain’); Kh. ʒā; Bur. zā; Kalm. zā, zǟ, ǯǟ; Ord. ǯā; Dag. ǯē, ǯā (Тод. Даг. 143), ǯē (MD 176); Dong. ǯa; S.-Yugh. ǯa; Mongr. ʒ́āri ‘signe par lequel la divinité manifeste sa volonté’ (SM 83), ʒ́ē-le- ‘consentir’ (SM 87). ◊ KW 469, MGCD 416. PTurk. *jẹg- 1 better 2 upper part, surface (1 лучше, лучший 2 верх, поверхность): OTurk. jeg 1 (Orkh., OUygh.); Karakh. jeg 1 (MK); Tur. jeɣ, jej 1; Az. jeg (dial.) 1; Turkm. jeg 1; MTurk. jik 1 (AH); Chuv. śi, śije 2. ◊ EDT 909-910, VEWT 194, ЭСТЯ 4, 165-166, TMN 4, 184-185, Федотов 2, 115-116. PJpn. *də̀- good (хороший): OJpn. jo-; MJpn. jò-; Tok. í-, yó-; Kyo. ḕ; Kag. yò-. ◊ JLTT 845. PKor. *tjōh- good (хороший): MKor. tjōh-; Mod. čō- [čōh-]. ◊ Nam 162, KED 1488. ‖ АПиПЯЯ 103, 275. Despite the meaning of the Chuvash form (“up”) the Turk. root should be rather compared with this Korean and Japanese data than with Mong. degde- ‘rise’ etc. (see VEWT 194 with literature). On the latter root see under *tēga. The Mong. vocalism in *ǯaɣa is somewhat aberrant: it is probably a result of early vowel assimilation < *ǯiɣa (the variants ǯiɣa- and ǯaɣa- in WMong. interchange frequently). -
Gerard Clauson (1972) An etimological dictionary of pre-thirteenth-century Turkishpp. 909b–910app. 909b–910a
1 yég ‘better’ (than something else); the object of comparison, when mentioned and not merely implied, is normally in the Abl.; although the connotation of comparison was always present in the early period, it is sometimes best translated ‘best’. Survives only(?) in SW Osm. yeg/yey; Tkm. yeg (described as ‘obsolete’) ‘better’. Türkü viii Ötüken yışda: yég idi: yok ermiş ‘there was positively no better (place to live) than the Ötüken mountain forest’ I S 4, II N 3; arığ uvutı: yég ‘modesty in a pure man is better (than pride?)’ T 37; o.o. I E 29, II E 34 (ığar); I SE (tayğu:n): viii ff. Tun. IIIa. 3–4 (kör-); Uyğ. ix [gap] eki:de: yég [gap] ‘better than both’ (or ‘best of the two’ ?) III B 6 (ETY II 38): viii ff. Man. yég nomuğ ukıttıŋız ‘you have made them understand the better doctrine’ TT III 56; tüzgerinçsiz yég ‘unsurpassable and better’ do. 178; o.o. do. 7, 5, etc. (üstünki); (my god) rıdnida yég ‘better than a jewel’ M II 7, 5, etc.: Bud. Sanskrit śreyo ‘better’ yég TT VIII B.5; F.5; ol yeg bolğay ‘that will be better’ TT IV 10, 25; o.o. do. 12, 57 etc. (tüzgerinçsiz); 24, 71–2 (adruk), etc.: Civ. TT VIII I.16 (suvsuş): Xak. xi yé:g a Particle (ḥarf) meaning ‘better’ (xayr), used only in speaking of the superiority (tafḍīl) of one thing over another; hence one says bu at anda: (sic, ?for andın) yé:g ‘this horse is better than that’ Kaş. III 144; six o.o. at the end of proverbs saying that it is better, e.g. to be a widow than have an abusive husband: KB boḍunda yégi ‘best among the people’ 50; (is a bad man) saŋa yég ‘better for you’ (or a good one?) 243; sözüg açsamu yég azu kizlese ‘would it be better to make a statement or conceal it?’ 1018: xiii(?) At. ṭabī‘atta yégi ‘the best human characteristic’ (is generosity) 249; a.o. 409 (borçı:); (Tef. yégrek ‘better’ (than something Abl.), under yig 153): Xwar. (xiii yégrek ‘better’ ‘Ali 19, 59): xiv yég ‘better’ Quṭb 77: Kıp. xiv yég al-cayyid ‘good’ İd. 96: Osm. xiv ff. yeg/yég ‘better’; c.i.a.p. TTS I 810; II 1029; III 792; IV 866. -
M Räsänen, I Kecskeméti (1969) Versuch eines etymologischen Wörterbuchs der Türksprachenp. 194ap. 194a
atü. KB. osm. jäg ‘gut, besser’, mtü. jig ‘besser’, čuv. śi, śij-el ‘der Obere’, śü-lt, šülə ‘hoch’; uig. (Gab.) jäg-ä ‘besser werden’; uig. jäg-äd, jig-äd id., ‘besser, überlegen sein, besiegen’; El-Idr. jeg-rek ‘daha eyi’; čuv. (Ašm. 12: 137) ši-vitti ‘крыша’, (149) šivət ‘коса (волосы)’, (174) šit ‘коса’, ‘род веревочной лестницы’, (188) siDə, (Paas.) šivDə ‘Haarflechte’ (> votj. ČLP 99 setj ‘Zopfband’); čuv. śə-lək, slək ‘Hut’ (> russ. шлык) ~ mo. (SKE 260, Poppe 58) deg-de ‘sich erheben’, degedü ‘ober, hoch’
