𐰾𐰼𐰃
äsri
Meaning:
mottled, dappled, spotted
Examples
Translations
German:
bunt, gefleckt, fleckig, gemustert
Russian:
пятнистый
Turkish (Azerbaijan):
rəngli, alaca, rəngarəng, ləkəli, xallı
Turkish (Türkiye):
renkli, alacalı, rengârenk, lekeli, benekli, desenli
Bibliography 10
-
Hendrik Boeschoten (2022) A dictionary of early middle Turkicp. 61bp. 61b
äsri ‘cheetah’ (FZ pers. یُوز, AH-tkm ar. فَهْد, KD) / äsrü (MAn ar. فَهْد) | äsriči ‘keeper of cheetahs’ (IMa ar. فَهّاد) / äsrüči (MAn) -
Dr. Jens Wilkens (2021) Handwörterbuch des Altuigurischen | Eski Uygurcanın El Sözlüğüp. 124p. 124
äsri ~ (ä)sri bunt, gefleckt, fleckig, gemustert || renkli, alacalı, rengârenk, lekeli, benekli, desenli; (Auge) getrübt || (göz) karartılmış; Vielseitigkeit || çok yönlülük; leeres Geschwätz, Geplapper, Weitschweifigkeit (Skt. prapañca) (die Bed. ,Buch, Werk‘ ist aufzugeben) || boş laf, dudu gibi konuşma, zevzeklik (Skt. prapañca) (,kitap, eser‘ manasından vazgeçilmeli); Name einer Hautkrankheit (Äquivalent von Skt. śvitra) || bir cilt hastalığın adı (Skt. śvitra’nın eş değeri)
äsri adaklıg mit gefleckten Füßen (Übersetzung von Skt. kalmāṣapāda) || alacalı ayaklı (Skt. kalmāṣapāda’nın tercümesi)
(ä)sri (ı)mga (r) gefleckte Bergziege || benekli yaban keçisi
äsri kusrı bunt₂ || renkli₂
äsri t(a)var bunter Stoff || renkli kumaş
äsri torku bunte Seide || renkli ipek
äsri torku beldürüklüg mit einem Gürtel aus bunter Seide || renkli ipek kemerli -
İbrahim Kekevi (2020) Kutadgu Bilig’de Geçen “Esri” (Kaplan) Sözcüğündeki Anlam Değişimip. 719, section 3, first two paragraphsp. 719, section 3, first two paragraphs
Orta Türkçe dönemi eserlerinde ve tarihî lehçelerde rastladığımız sözcüğe kaplanın yanı sıra leopar, panter, pars anlamları verildiği görülmektedir. Marcel Erdal’ın Old Turkic Word Formation adlı çalışmasında sözcüğe “damalı, muhtelif ve çeşitli anlamlarının verir. Bununla birlikte İbranice örneğinden hareketle benekli, alacalı lekeli sözcüğünün bu dilde vahşi ve benekli kedilerin adlarından geldiğini dikkatlere sunar (Erdal, 1991, s. 163). Bu düşünce dikkate alındığında iki ihtimal değerlendirilebilir.
Birincisi Eski Uygur Türkçesi ve Orhun Türkçesi döneminde de esri için “leopar, kaplan” vs. anlamları verildiği varsayılabilir. İkincisi aktarımın yönü itibarıyla böyle bir aktarım durumunun Türk dili için pek mümkün görülmediği ileri sürülebilir. Anlamlandırmada dile özgü durumlar göz önünde bulundurulmalıdır. -
Fikret Yıldırım, Erhan Aydın, Risbek Alimov (2013) Yenisey-Kırgızistan Yazıtları ve Irk Bitig501501esri benekli (Mir)
-
Göybəy Uluç, Aygün Hüseynli, Dilbər Mehdiyeva, Özcan Qır, İrana İbrahimova, Ceyran Sərxanbəyova (2013) Irk Bitig: Qədim Uyğur Dilində Yazılmış Fal Kitabı101101esri – ləkəli, xallı
-
Marcel Erdal (2004) A Grammar of Old Turkicp. 247, footnote 438p. 247, footnote 438
Anderson 2002, who deals with the categories described in this section, also posits a category of “orientation” among them, with two members expressing motion away from and towards the speaker: a translocative in bar- ‘to go’, as in äsri amga yalïm kayaka ünüp barmïš ‘A dappled wild goat went up a steep cliff’ (IrqB) and a cislocative in käl- ‘to come’, as in süt akïp kälti ‘milk came flowing out’ (Suv 621,15). uč- ‘to fly (off)’ and uča bar- ‘to fly off’, both used as euphemisms for ‘dying’, are another example for the (not purely spatial) content of this opposition. -
Talat Tekin (1993) Book of Omens5454(ä)sri mottled, dappled, spotted
-
Marcel Erdal (1991) Old Turkic Word Formationp. 163, äsri+ŋü paragraph and footnote 221p. 163, äsri+ŋü paragraph and footnote 221
äsri+ŋü ‘motley, checkered, sundry, various’ has exs. in the EDPT and additional ones in UigTot 687 and 972, ShōAv 163, Ht IV 1029, HtPek 119 b6-10 (quoted in the n. to Ht X 60), Suv 384,19 and 574,16-19, BT VIII B 134, ETS 16,66 and 20,12 and 121, BT VIII C15, BuddhUig II 76 and 390, BT XIII 46,7 etc.; it is thus much better attested than äsri. In the IrqB äsri describes all sorts of spotted animals; but its central meaning, noted by the DLT and later sources and the only one found in the QB, was ‘leopard’.221 The etymological connection is clear, but the meanings of base and derivate make it impossible that äsriŋü should belong to this formation unless we take both to have undergone some extreme semantic shifts.
221 Note that the Hebrew word signifying ‘spotted, dappled’ also comes from the name of the ‘leopard’, namer. While äsri and kaplan are Turkic for ‘leopard’ and ‘tiger’ respectively, bars is borrowed. -
Gerard Clauson (1972) An etimological dictionary of pre-thirteenth-century Turkishp. 250a–bp. 250a–b
esri: ‘spotted, dappled’, hence various kinds of dappled felines, ‘leopard’, and the like. N.o.a.b. Türkü VIII ff. ürüŋ esri: toğan kuş men ‘I am a white spotted falcon’ IrkB 4; also applied to a cow and calf do. 41, and a mountain goat do. 49 (1 ımğa:): Uyğ. VIII ff. Civ. ikinti esri atlığ ‘the second (kind of swelling) is called mottled’ H II 22, 18-19: Xak. XI esri: al-namir ‘leopard’ (and other similar felines); and any ‘black and white (mubliq) rope’ is called esri: yışığ; and anything ‘of two colours’ (ḏū lawnayn) is called esri: because it is like a leopard Kaş. I 126: KB (an army commander must have the heart of a lion and) karıştukta esri bileki kerek ‘and in close conflict a wrist like a leopard’s’ 2310; esriŋ itiŋ ‘your hunting leopard and your dog’ 5379: (Çağ. XV ff. esri ‘lynx, snow leopard’ P. de C. 111 only): Tkm. XIV esri: al-fahd ‘lynx, hunting leopard’ Id. 13. -
M Räsänen, I Kecskeméti (1969) Versuch eines etymologischen Wörterbuchs der Türksprachenp. 50bp. 50b
mtü. äsri ’Panther’, AH. (trkm.) äsri id., IM. esri-ǯi ’parsa av öğredici’
Vgl. ažru ’Schakal’ 28a
