𐰽𐰺𐰀
asra
Meaning:
1. below, under; 2. in a lower place
Examples
Translations
German:
unten
Russian:
1. внизу, под 2. низкий
Turkish (Azerbaijan):
altda, aşağıda
Turkish (Türkiye):
altta, aşağıda
Bibliography 10
-
Hendrik Boeschoten (2022) A dictionary of early middle Turkicp.40ap.40a
asra 1. ‘down, under’ (QT2, QT5, MAv, NF, XŠ, MN); aḏaqlar asra yer ‘the ground under feet’ (XŠ); ʿaršdïn asra ‘under the Celestial Throne’ (QT2); taẖtdïn asra turup ‘stepping down from the throne’ (NF); ol qatïġ yel taẖt asrasïnġa kirip ‘that fierce wind blowing under the throne’ (NF); ol ṭāq asrasïnda taẖt qïlïp ‘setting up a throne under that cupola’ (NF); Elgimni asrasïdïn čïqarmadïm ‘I didn’t pull my hand from under it’ (NF). asra 2. ‘farther away’ (MM) / ïsra (KT, MuG) / ïṣra (AH); oġul qïz yā aẖtïġ nečä asraqï ‘children or grandchildren and some who are more distant (in relation)’ (MM); asra kün ‘the day before yesterday’ (TZ) / asraġï kün (IMa) / asraġï gün (IMb) / yasraġï kün (BM) / asrakü kün (KT) -
Türk Dil Kurumu Başkanlığı (2022) Türk Dil Kurumu Sözlüklerientry esre
esre isim Arap harfli metinlerde bir ünsüzün ı, i seslerinden biriyle okunacağını gösteren işaret; kesre -
Dr. Jens Wilkens (2021) Handwörterbuch des Altuigurischen | Eski Uygurcanın El Sözlüğüp.74ap.74a
asra ~ (a)sra (adv.) unten, nach unten, unter || aşağıda, aşağıya doğru, altına, altında; (adj.) schlecht || kötü; niedrig, einfach, untere(r, -s), demütig, bescheiden || alçak, basit, alçak gönüllü, mütevazı, kibirsiz; unten befindlich || aşağıda olan
asıra ayančaŋ demütig und verehrungsvoll || alçak gönüllü ve saygılı
asra bölök untere Klasse || alçak sınıf
asra köŋül Demut || alçak gönüllülük
asra köŋüllüg demütig, bescheiden || alçak gönüllü, kibirsiz
asra mänsiz sakınčlar demütige und selbstlose Gedanken || alçak gönüllü ve özverili düşünceler
asra sakınč Demut || alçak gönüllülük -
Рәбиға Сыздықова (2014) Сөздер сөйлейді (сөздердің қолданылу тарихынан). Көптомдық шығармалар жинағыpp.47–48, АСРА ЖҰРТpp.47–48, АСРА ЖҰРТ
АСРА ЖҰРТ. «Қобыланды батыр» жырында асра (асыра) жұрт деген тіркес те кездеседі:
Асыра қыпшақ баласы
Жатқаннан соң байлауда...
Арыстан туған екен деп
Асыра жұрты қуанды.
Көне түркі тілдерінде асра деген сөздің бір мағынасы «бағынышты, мойынсұнған» дегенді білдірген (ДС, 61). Жоғарыдағы жыр жолдарындағы асыра сөзі де «бағынышты, бас иген» деген мәнді білдіреді. Жалпы жұрт сөзі – түркі тілдерінде өте ертеден келе жатқан, терминдік мәні бар сөз. Ұзақ уақыт сақталып келген терминдік мағынасы – «ел, белгілі бір қауым, этникалық құрам, белгілі атымен аталған халық» деген мағына. Жұрт сөзі қазақ тілінде осы мағыналарда әр алуан эпитетпен қолданылып келген: астана жұрт, аса жұрт, асыра жұрт, ауыр жұрт, байтақ жұрт т.т. Қарақалпақ тілінде кесе жұрт тіркесі қолданылады, мағынасы – «басқа ел, бөгде жұрт».
Қазақ әдеби үлгілеріндегі асра жұрт тіркесі, сірә, «бөгде, басқа жұрт» дегенге емес, «бағынышты, қол астындағы өз жұрты» дегенге саяды. -
Marcel Erdal (2004) A Grammar of Old Turkicpp.178–179, directive-locative paragraph and note308pp.178–179, directive-locative paragraph and note308
There are two different functions of +rA in Old Turkic, and they differ in their historical development: The directive-locative in +rA is attested only with a limited set of nominals: We find it e.g. in öŋrä ‘to the front (or east)’, kesrä308 ‘to the back (or west)’, tašra ‘outside’, ičrä ‘inside’, asra ‘below’ (see the UW for the latter).
308 Possibly syncopated from *ke+sin+rä, from a stem attested in ke+n, ke+din, ke+č, ke+čä and kerü (< *ke+gärü). -
Talat Tekin (1998) Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk9898asra altta, aşağıda
-
Talat Tekin (1993) Book of Omens(a)sra below
-
Gerhard Doerfer; Semih Tezcan (1980) Wörterbuch des Chaladsch (Dialekt von Charrab)p.82bp.82b
arsa (so auch 32, 1969.594) ‘unter, unterhalb, Unteres’, aˈrsa al- ‘unterdrücken, »überfahren«’. T. as-ra (vgl. as-t u. a.). -
Gerard Clauson (1972) An etimological dictionary of pre-thirteenth-century Turkishp.250ap.250a
D asra: abbreviated Adv. fr. ast; properly an Adv. ‘below, under’, also used as a Postposn. ‘below, beneath’, and an Adj. ‘low, lowly, inferior’. There is a rare Sec. f. ısra: cf. ança:/ınça:. Survives only(?) in SW Osm. esre ‘the vowel below the letter’, i.e. kasra and xx Anat. asra ‘beneath’ SDD 120. Türkü viii üze: kök teŋri: asra: yağız yér kılıntukda: ‘when the blue heaven was created above and the brown earth below’ I E 1, II E 2; üze: teŋri: . . . asra: yér I E 22, II E 18; II N 10: viii ff. üze: . . . asra: IrkB 15, 20, 54, 60: Man. üze o:n kat teŋri asra segiz (sic) kat yér ‘the ten-fold heaven above and the eight-fold earth below’ Chuas. 42–4; a.o. M III 7, 11–12 (i): Uyğ. viii ff. Man. asr[a] köŋülin ‘with humble minds’ TT III 3; asra mansız sakınçlarığ ‘humble, unassuming thoughts’ TT II 17, 68–9: Bud. asrasında ağnalım ‘let us roll on the ground below (i.e. before) him’ USp. 101, 8: Civ. asra atıŋ yégeḏtiŋ ‘you have improved your low reputation’ TT I 7–8; koḏı asıra (sic) kişiçe tutsarmen ‘if I treat him as a low and inferior person’ USp. 98, 21–2: Xak. xi asra: a Particle (ḥarf) meaning taḥt, ‘below’; ısra: (glossed bi-kasr ‘with ı-’) a word (kalima) meaning dūn ḏālika’l-makān, ‘beneath that place’; hence one says ol andan ısra: ol annahu ba‘d ḏālika wa dūnahu ‘he is after and beneath him’ Kaş. I 126: xiii(?) At. 294 (bus-) Tef. asra ‘below (something Abl.)’ 61: Çağ. xv ff. asır (spelt) ḥarakat-i kasra ‘the vowel sign kasra’, also called astın San. 40v. 5; a.o. do. 40v. 2: Xwar. xiv aḏaklar asra ‘beneath the feet’ Qutb 12; taxtdın asra ‘beneath the throne’ Nahc. 204, 10; asrasında . . . asrasıdın do. 289, 11–12: Kip. xiii al-aqṣā ‘farther away’ (opposite to ‘nearer’ bésre:) ısra: Hou. 56, 21: xiv ısra: aqṣā İd. 15: xv awwal amis ‘the day before yesterday’ asra kün Tuh. 5a. 5 (cf. asra:kı:): Osm. xiv to xvi asra/ısra as Adv., Adj., and Postposn., also ısrasında, in several texts TTS I 46; II 59; III 42; IV 44. -
M Räsänen, I Kecskeméti (1969) Versuch eines etymologischen Wörterbuchs der Türksprachenp.28bp.28b
*as: atü. (Direktiv) as-ra ’unten’, ’niedrig, demütig’; IM. asraγy kün ’evelki gün’, Hts. äsräkü kün, MA. jasraγy kün ’avant-hier’; kom. krm. usw. as-t ’Unterteil’
