𐰠𐰚𐰃
ilki
Meaning:
first; former; at first
Examples
Translations
German:
erster; früherer; zuerst
Russian:
первый; прежний; сначала
Turkish (Azerbaijan):
ilk; əvvəlki; əvvəlcə
Turkish (Türkiye):
ilk; önceki; önce
Bibliography 4
-
Hendrik Boeschoten (2022) A dictionary of early middle Turkicpp. 147b–148a, s.v. ilk (complete entry)pp. 147b–148a, s.v. ilk (complete entry)
ilk 1. ‘first’ (g.) / ilik (BV) | ilki ‘the first’ (QT2–3, QA) / iliki (QAt); iliki ǰavāb ‘the first answer’ (QAt); äñ ilki tiši ‘the very first woman’ (QA); Äñ ilki kälgän män ärdim ‘I was the first one to come’ (QA); bütügliläriñ ilkisi ‘the first of the believers’ (QT3). ilk 2. ‘for the first time’ (QA) / ilik (QT2, QA); Kim närsäni ilk körmišdä qor- qar bolur, qač qurla körsä, qorqmas bolur ‘When someone sees something for the first time, he may well be frightened but after seeing it a number of times, he is no longer frightened’ (QAt) | ilkin ‘first’ Hendrik Boeschoten - 978-90-04-52519-1 Downloaded from Brill.com02/03/2023 09:02:04AM via University of Toronto (QT5); ilkin kök ‘the first layer of Heaven’ (QT5) | ilkinki ‘primary’ (QT4–5); ilkinki ḥālat ‘primary state’ (QT4) -
Dr. Jens Wilkens (2021) Handwörterbuch des Altuigurischen | Eski Uygurcanın El Sözlüğüp. 305a, s.v. ilki (complete entry)p. 305a, s.v. ilki (complete entry)
ilki früh, frühere(r, -s), erster || ilk, birinci, önce, önceki; Anfang, Urbeginn || başlangıç, ilk oluşum ilki ažunlar uranfängliche Existenzen (eines Lebewesens) || (bir canlının) başlangıçtaki varlıkları, ilk varlıkları ilki ilki vergangen, weit zurückliegend, ganz früh, allererste(r, -s) || geçmiş, geçen, uzak, geçmişte olan, çok önceleri, en birinci ilki ilki ažunta bärü seit den allerersten Existenzen || en birinci varlıktan beri ilki öz (m) die frühere Existenz (vor der Bekehrung zum Man.?) || (Maniheizmʼi kabul etmeden) önceki varlık (?) ilki tözlüg täprämäksiz töz die auf dem Ur- beginn beruhende unbewegliche Wesen- heit || başlangıca dayanan ve hareketsiz öz ilkisintä von Anfang an || baştan beri -
Sergei Starostin, Anna Dybo, Oleg Mudrak (2003) Etymological Dictionary of the Altaic Languagespp. 582–583, s.v. *ílék῾a (complete entry)pp. 582–583, s.v. *ílék῾a (complete entry)
*ílék῾a ( ~ *élík῾a, -k-) front, before: Tung. *(x)elekē-s; Turk. *il(i)k; Jpn. *áráka-. PTung. *(x)elekē-s at first, in the beginning (сначала): Evk. elekēs; Evn. elъkъs; Neg. elexes. ◊ ТМС 2, 449. PTurk. *il(i)k front, before, East (перед, впереди, восток): OTurk. ilki (OUygh.); Karakh. ilk (MK); Tur. ilk; Gag. jilk; Az. ilk, ilki; Turkm. ilki; Khal. ilgär; MTurk. ilk (Ettuhf.); Uzb. ilk; Krm. ilk; Tat. ĭlĭk; Bashk. ĭlĭk; Tv. elek; Chuv. ələk; Yak. il-in, il-iŋ (ilik ‘one who is not yet...’); Dolg. ilin; ilik ‘not yet’, iligine ‘before’. ◊ EDT 140, VEWT 170, ЭСТЯ 1, 347-350, Егоров 62-63, Stachowski 125. PJpn. *áráka- beforehand, before (заранее, прежде): OJpn. arakasime ( -z-); MJpn. árákásime; Tok. àrakajime; Kyo. àràkàjìmé; Kag. ara- kajíme. ◊ JLTT 383. ‖ Cf. Bur. eĺge(n) ‘sunny side, Southern slope’. -
Gerard Clauson (1972) An etimological dictionary of pre-thirteenth-century Turkishp. 140b, s.v. ilk (complete entry)p. 140b, s.v. ilk (complete entry)
ilk ‘first’ in order of time or space. No doubt, originally a Mon. but often, prob. for reasons of euphony, spelt ilki:. It is possible that in some early cases the latter word is a N./A.S. in -ki: i.e. ilk(k)i:, but there is no means of proving this. Survives in some NW languages and SW Az., Osm. ilk; Tkm. ilki. In the early period often combined with 1 eg, q.v. Türkü viii (I campaigned against the Oğuz.) ilki: sü taşıkmış erti: ‘the first army had set out’ (the second stayed at home) IIE 32; ilki: kün ‘on the first day’ (. . . and on the second day) II S 1: Man. ilki özün bu özün ‘in a previous self (i.e. incarnation) and in the present self’ Chuas. 116-17: Uyğ. viii ff. Man. ilki böğö el(l)igler ‘former wise kings’ M III 35, 17; ilkite berü ‘from the beginning’ TT III 43(atkan-); 116: Bud. ilki etözlerde ‘in former bodies’ Suv. 134, 1; ilki tıltağ ‘the first cause’ U II 7, 1 : Civ. ilki ajuntaki ‘in previous incarnations’ H II 22, 13; ilk yer ‘the first land’ (which I received) USp. 55, 20: Xak. xi ilk ‘first’ (azvwal) of anything; one says ilk sen barğil ‘do you go first!’ Kaş. I 43: xiii(?) 7 >/. ilk/ilik/ilki ‘first, former(ly)’ 124: Çağ. xv ff. ilk (spelt) awwal wa ibtidâ' ‘first, beginning’ San. H3r. 5 (quotn.): Kom. xiv ‘March’ ilyas ay, prob. a crasis of ilk yaz ay CCI; Gr. 119: Kom. xv awwal ilk Tuh. 3b. 10; a.o. 62b. 1 (birinç): Osm. xiv ilk ‘at first’ TTS II 530.