𐱃𐰞𐰆
talu
Meaning:
select, chosen; choice
Alternative spellings:
𐾀𐽰𐾁𐽳
Examples
Translations
German:
ausgewählt, erlesen, edel; Auswahl
Russian:
отборный, избранный, особенный
Turkish (Azerbaijan):
seçim; seçilmiş
Turkish (Türkiye):
seçkin, seçilmiş, nefis, asil; seçim
Bibliography 6
-
Hendrik Boeschoten (2022) A dictionary of early middle Turkicp.312bp.312b
talu ‘choice, select’ (IM) مُخْتار | talula= ‘to choose’ (QT3) / ṭalala= (IMb 37/9 ar. اِنْتَقى) [CL 499b talula=; Radl. III, 893–4:šor./leb. talla=/talda=, alt. talda= ‘to choose’] -
Dr. Jens Wilkens (2021) Handwörterbuch des Altuigurischen | Eski Uygurcanın El Sözlüğüp.667ap.667a
talu ausgewählt, erlesen, edel || seçkin, seçilmiş, nefis, asil; Auswahl || seçim -
Ferdi Güzel (2021) Türkiye Türkçesi Ağızlarında Eskicil (Arkaik) Kelimelerpp.89–90, §54; footnote95pp.89–90, §54; footnote95
54. talula- ET talula- “seçmek” (DTS: 561b, ED: 499b), talu “seçilmiş, seçme, seçkin” (DTS: 561a, ED: 491b) kelimesinden türemiştir. Fiilin ettirgenlik eki ile genişlemiş talulat- “seçtirmek” biçimi de vardır (OTWF: 787, EUES: 667a). Erdal, EUyg. talan- “seçilmek” fiilini de talula- ile ilgili görmüştür (OTWF: 615-616). talula-, Karahanlı Türkçesinden sonraki tarihî lehçelerde tespit edilmemiş olsa da çağdaş lehçelerin bir kısmında varlığını korumaktadır (ED: 499b). Çağdaş lehçelerde fiilin orta hece düşmesiyle talla-, talda-, tanda- vb. varyantları da görülmektedir (VEWT: 457b, 459a, Tezcan, 1975: 83-84).
Tezcan, fiili tal-u+la- şeklinde çözmüştür. Yazara göre talu “seçilmiş, seçme” kelimesi, Yakutçada yaşayan tal- “seçmek” fiilinden -u eki ile yapılmış bir addır. Tezcan, bazı lehçelerde “ayırmak, tefrik etmek” anlamını taşıyan talga- fiilini de aynı köke bağlamıştır (1975: 84).95
Orta hece düşmesi ile Türkiye Türkçesi ağızlarında da korunmuş olan talula- fiili, birçok yerden derlenmiştir:
dalla-: Seçmek, beğenmek (DS: 1345b).
95 Krş. TTa. dalıkla- “ayırmak: döğüşen çocukları dalıkladım” (DS: 1344b). -
Международная Тюркская Академия (2016) Древнетюркский словарь561561TALU отборный, избранный, особенный: jegirmi talu uluɣ jaŋalar двадцать отборных больших слонов (Suv 6044); kẹjim ton talusï könilik tonï избранная из одежд – одежда правдивости (Юг A68); talu ẹrdi qïlqïm barïr bu talu был мой характер особенным, исчезает [теперь] эта особенность (QBN 894).
♢ öδrüm talu см. öδrüm; öδürmiš talu см. öδürmiš. -
Gerard Clauson (1972) An etimological dictionary of pre-thirteenth-century Turkishp.491bp.491b
talu: ‘choice, select, chosen’. N.o.a.b. This word has no connection with dalu (sometimes dalı/dal) ‘shoulderblade, shoulder’ in some modern languages, which is a Mong. l.-w. Xak. xi talu: ne:ŋ al-şay’u’l-muxtār ‘something chosen, choice’ Kaş. III 232: KB talu is common, e.g. (the Prophet) bodunda talusı kişide keḏi ‘choicest of the people, the best of men’ 34; (my moon was full, but now it has waned) talu erdi kılkım barır bu talu ‘my character was excellent, but this excellence is going’ 1071; o.o. 57, 112, 688 (yavız), 825, 2349, 4491, etc.: xiii(?) At. ol ol ḥalq talusı ‘he (the Prophet) was the choicest of men’ 23; a.o.o.: xiv Muh.(?) al-muxtār talu: Rif. 190 (only). -
M Räsänen, I Kecskeméti (1969) Versuch eines etymologischen Wörterbuchs der Türksprachenp.457bp.459ap.457b
jak. tal ’выбирать’; jak. tal-y, tal-la-n ’отбирать’; az. šor. usw. talla ’auswählen, aussuchen’, oir. tel. talda, kkir. tanda ’выбирать’; jak. tallan ’отборный’ p.459amtü. IM. talu ’trefflich’; uig. mtü. talu-la ’auswählen’; kkir. ? talym ’besser, trefflicher’
