𐰚𐰇𐰼-
kör-
Meaning:
1. to see; 2. (figurative) to obey
Alternative spellings:
𐰝𐰇𐰼
Word family
-
𐰚𐰇𐰼-
kör-
-
𐰚𐰇𐰼𐰚
körk
-(u)k⁴
- 𐰚𐰇𐰼𐰝𐰠𐰇𐰏 körklüg -lıg²
-
𐰚𐰇𐰕
köz
- 𐰚𐰇𐰔𐰠𐰀- közlä- -la² (denominal verbalizer)
-
𐰚𐰇𐰼𐰚
körk
-(u)k⁴
In modern languages (22 / 22)
Select a region to see the cognate.
| Language | Cognate |
|---|---|
| Turkmen | gör- |
| Turkish (Azerbaijan) | gör- |
| Turkish (Türkiye) | gör- |
| Salar | gör- |
| Gagauz | gör- |
| Crimean | kör- |
| Uyghur | kör- |
| Uzbek | kör- |
| Kazakh | kör- |
| Nogai | kör- |
| Siberian Tatar | kür- |
| Kyrgyz | kör- |
| Altai | kör- |
| Alan | kör- |
| Kumyk | gör- |
| Tatar | kür- |
| Bashkir | kür- |
| Tıva | köör- |
| Khakas | kör- |
| Sakha (Yakut, Dolgan) | kör- |
| Khalaj | kör- |
| Chuvash | kur- |
Examples
Translations
German:
1. sehen; 2. (übertragen) gehorchen
Kazakh:
körw
Kyrgyz:
körüü
Russian:
1. видеть; 2. (перен.) повиноваться
Turkish (Azerbaijan):
görmək
Turkish (Türkiye):
görmek
Turkmen:
görmek
Uzbek:
körmoq
Bibliography 3
-
Dr. Jens Wilkens (2021) Handwörterbuch des Altuigurischen | Eski Uygurcanın El Sözlüğüpp. 408a–409a, entry kör-pp. 408a–409a, entry kör-
kör- sehen, schauen, ansehen (als), betrachten, in Betracht ziehen || görmek, bakmak, (olarak) görmek, seyretmek, dikkate almak; mustern, beobachten, beaufsichtigen || gözden geçirmek, süzmek, gözlemlemek, bakmak; besichtigen || ziyaret etmek; wahrnehmen, erkennen, perzipieren, verstehen, realisieren || anlamak, algılamak, kavramak; (Leid, Unterdrückung) erfahren, erdulden || (dert, keder, baskı) çekmek, dayanmak; (Freude) empfinden, erleben || (sevinç) hissetmek; gehorchen || söz dinlemek, itaat etmek; (ein Orakel) befragen, konsultieren || (kehanet) sormak, istişare etmek; (Traum) auf j-n hindeuten || (rüya) birisini işaret etmek; Hilfsverb (mit Konverb auf –(y)u): versuchen, sicherstellen, dass eine Handlung ausgeführt wird || yardımcı fiil (-(y)u zarf-fiil ile birlikte): denemek, bir işin yapılacağını garanti etmek
kör- adırtla- erschauen und unterscheiden || görmek ve ayırmak
kör- adkan- perzipieren₂ || algılamak₂
kör- bak- sehen₂, schauen₂ || görmek₂, bakmak₂
kör- bil- wahrnehmen₂, erkennen₂ || algılamak₂, anlamak₂
kör- ešid- tuy- bil- sehen, hören, bemerken, verstehen || görmek, işitmek, farkına varmak, anlamak
kör- kolula- adırtla- betrachten, erwägen und unterscheiden || bakmak, düşünmek ve ayırmak
körgäli aklančıg abscheulich anzuschauen || bakması iğrenç
körgäli ärklig Der des Schauens mächtig ist (= Bodhisattva Avalokiteśvara) || bakması güçlü (= Bodhisattva Avalokiteśvara)
körgäli ärklig kuanši-im Guanshiyin, ,Der des Schauens mächtig ist‘ (= Bodhisattva Avalokiteśvara) || ,bakması güçlü‘ Guanshiyin (= Bodhisattva Avalokiteśvara)
körgäli bulguluksuz unsichtbar || görünmez, görünmeyen, görülmeyen
körgäli kanınčsız (so schön,) dass man sich nicht sattsehen kann || bakmaya doyulamayan, görmeye doyulmaz
körgäli kanınčsız körtlä so schön, dass man sich nicht sattsehen kann || bakmaya doyulamayan kadar güzel
körgäli körklä sehenswert schön (Calque nach TochA lkātsi kāswe) || görülesi güzel, görülmeye değer güzel (TochA lkātsi kāswe’nin öyküntüsü)
körgäli körklüg lieblich anzusehen || görülmesi güzel, görmesi güzel
körgäli körksüz hässlich anzusehen || görülmesi çirkin, görmesi çirkin
körgäli körtlä sehenswert schön (Calque nach TochA lkātsi kāswe) || görülesi güzel, görülmeye değer güzel (TochA lkātsi kāswe’nin öyküntüsü)
körgäli säviglig lieblich anzusehen, angenehm anzuschauen || görülmesi sevimli, görmesi sevimli
körgäli säviglig körklüg mäŋizlig lieblich anzusehen und schön₂ || görülmesi sevimli ve güzel₂
körgäli yeläyü ätöz durch Zauber sichtbarer Körper || büyüyle görünen beden
körmiš nomlug Der mit erkanntem Dharma (Skt. Dṛṣṭadharma = Buddhaname) || tanınan Dharma’lı (Skt. Dṛṣṭadharma = bir Buda’nın adı)
körü ašantur- j-m mit Speisen aufwarten || birisine yemekle hizmet etmek, birisine yemek sunmak
körü ešidü kanınčsız (so schön), dass man sich nicht sattsehen und satthören kann || bakmaya ve işitmeye doyulamayan (kadar güzel)
körü kanınčsız (so schön), dass man sich nicht sattsehen kann (Calque nach TochB ontsoyce lkālñe) || bakmaya doyulamayan (kadar güzel) (TochB ontsoyce lkālñe’nin öyküntüsü)
körü kanınčsız körklä schön, dass man sich nicht sattsehen kann || görüp-doyulmaz güzel, bakmaya doyulamayan kadar güzel
körü kanınčsız tokılıg ıdok schön, dass man nicht (daran) sattsehen kann, und heilig || bakmaya doyulamayan kadar güzel ve kutsal
körü kolulayu yetinčsiz nicht wahrnehmbar und nicht zu erwägen || algılanmaz ve kavranmaz
körüp olurgučı Garant || garantör, kefil
körüp tut- nachsehen, nachschlagen || gözden geçirmek, kitapta bir şey aramak -
Gerard Clauson (1972) An etimological dictionary of pre-thirteenth-century Turkishp. 736a–bp. 736a–b
kör- (g-) basically ‘to see (something Acc.)’ with several extended meanings like ‘to experience (something Acc.); to look to, i.e. obey (someone Dat.); to see to it that (you do something, Ger. in -u:/-ü:)’. C.i.a.p.a.l.; NW Kumyk: SW Osm., Tkm. gör-. There is obviously a very old etymological connection with 1 kö:z ‘eye’, cf. semiz and semri:-. Türkü viii körü:r közim körmez teg . . . boltı: ‘my seeing eye became sightless’ I N 10—I E 19, II E 16 (1 emgek)—kop maŋa: körti: ‘everyone looked to, i.e. obeyed, me’ I E 30, II E 24 (and see körgü:)—(the Xağan said) yelü: kör ‘see to it that you ride fast’ T 26—several o.o.: viii ff. tağ üze: yul suv körü:pen yış üze: yaş ot körü:pen ‘seeing springs and water on the mountains and fresh vegetation in the mountain forests’ IrkB 17; ėşi:dmi:şte: körü: körmiş yėg ‘it is better to see with your own eyes than to hear’ Tun. III a. 3–4 (ETY II 94): Man. körti (mistranscribed kirti) ‘saw’ M I 6, 2; közin körüp Chuas. 312—(if I have accepted the advice of evil companions and) köŋülin körüp ‘looked to, i.e. followed, their thoughts’ do. 199; a.o.o.: Uyğ. viii kör tėdim ‘I said “see” (or ‘obey me’?)’ Şu. E 11; a.o. S 3; Suci 8 (atı:): viii ff. Man.-A körelim ‘let us see’ (your perfect being) M I 11, 17; o.o. do. 9, 6; 9, 7: Man. TT IX 14, etc. (tuğıl); a.o.o.: Bud. kör- ‘to see’ is very common, e.g. körür erdi ‘he saw’ (the farmers outside the city) PP 1, 3: Civ. kör- occurs for ‘to see’, e.g. kayu kişi kėçe edgü körmeser ‘if a man cannot see well at night’ H I 33, but in the omen texts normally means ‘to consult the omens’; there are various idioms; iğ ağrığ uğrunda körsersen ‘if you consult the omens about an illness’ TT I 16; iğ tapa körsersen same meaning do. 77; yağmur yağıtğuka körser ‘if a man consults the omens about (the possibility of) making it rain’ TT VII 29, 1; tavar tegere (?read tegre) körser ‘if a man consults the omens about property’ do. 16: Xak. xi ol meni: kördi: ra’ānī ‘he saw me’; in a prov. yüzke: körme: ‘do not look at (lā tanẓur) a man’s face’ Kaş. II 8 (köre:r, körme:k); about 60 o.o.; two occurrences of Aor. körür; occasional spellings of kö:r- esp. in the Imperat.; translated ra’ā, baṣura (‘to see’), naẓara—as an Aux. V. kura: kördüm wattartu ‘I strung’ (my strong bow) III 219, 16: KB kör- ‘to see’ is common 248, etc.; the Imperat. kör is constantly used, almost meaninglessly, to supply a syllable in a verse which would otherwise lack one 38, etc.—as an Aux. V. özüŋke baka kör ‘look at yourself’ 239 a.o.o.: xiii(?) At. ditto; Tef. kör- ‘to see’; ayru turmaķğa ṣawāb körmedi ‘he did not think it correct to stand apart’ 185: xiv Muh. baṣura gö:r- Mel. 5, 5; Rif. 75; abṣara ‘to see’ gö:r- 21, 13; 102; al-naẓar gö:rmeğ 13, 13; 35, 9; 89, 121: Çağ. xv ff. kör- (‘with k-’, -gen, etc.) gör- Vel. 364–6; kör- dīdan ‘to see’ San. 303v. 22 (quotns.): Xwar. xii ditto ‘Ali 28, 30: xiii(?) kör- ‘to see’ is common in Oğ. esp. in the (non-Turkish) phr. kördi kim ‘he saw that’ 32, 36, 41, etc.—(Oğuz Xağan) yaxşı kördi ‘approved of’ (the young man’s statement) 198; a.o. 329: xiv kör- ‘to see’ (common) Qutb 102; MN 41, etc.: Kom. xiv ‘to see (common); to experience’ kör- CCI, CCG; Gr. 153 (quotns.): Kip. xiii baṣura kör- Hou. 33, 14: xiv kör- abṣara İd. 80; kören al-mubṣir, originally körgen do. 79; abṣara wa ar’ā (?read ra’ā) kör- Bul. 25r.: xv naẓara wa ra’ā kör- Kav. 9, 19; Tuh. 43b. 1, etc. (not translated). -
M Räsänen, I Kecskeméti (1969) Versuch eines etymologischen Wörterbuchs der Türksprachenp. 292ap. 292a
atü. uig. čag. kom. kzk. usw. kör ’sehen, schauen’, krm. az. trkm. gör, osm. gör, kmk. gör, kaz. kür, čuv. kor, kur id.; Fakt. uig. kör-kit ’zeigen’, KB. kör-güt, mtü. kör-git; tar. kör-güz, trkm. gör-kez ’показывать’; šor. kör-tös, sag. kör-tüs, kyz. kö-dyz, sag. koib. kö-däs; tar. kör-sät, trkm. gör-set, kč. köstür, krm. göstür, osm. göstär ’sehen lassen, zeigen’; Refl. gör-ün (> čuv. Ašm. 7:84 kür-n-äk ’краса, вид’, 8:293 kərnek id.); uig. kör-k, kör-ük ’Schönheit’; čag. körkäm ’schön’; osm. gör-ä ’angesicht, nach, gemäss’, kmk. gör-e kaz. kür-ä, čuv. kur-a ’in Hinsicht, gemäss, wegen’
