𐰘𐰇𐰓-
yü:d-
Meaning:
to carry, load
Examples
Translations
German:
tragen, aufladen
Russian:
нести, грузить
Turkish (Azerbaijan):
daşımaq, yükləmək
Turkish (Türkiye):
taşımak, yüklemek
Bibliography 5
-
Hendrik Boeschoten (2022) A dictionary of early middle Turkicp. 429ap. 429a
yüḏ= ‘to carry’ (QT2–3, QT5) / yüd= (QT1, QT3); otun yütgüči ‘carrier of firewood’ (QT2) | yüḏüm ‘load’ (QT1) / yüdüm (QT2); Ol yüdüm tamuġ otïnï yüdüb ol taġ täpäsiñä yoqlaġay ‘She will carry that load of Hell-fire to the top of that mountain’ (QT2) -
Dr. Jens Wilkens (2021) Handwörterbuch des Altuigurischen | Eski Uygurcanın El Sözlüğüp. 922bp. 922b
1yüd- aufladen, tragen, transportieren || yüklemek, taşımak, nakletmek
yüd- kötür- aufladen und aufheben || yüklemek ve kaldırmak
yüdüp tašu- aufladen und transportieren || yüklemek ve taşımak -
Sergei Starostin, Anna Dybo, Oleg Mudrak (2003) Etymological Dictionary of the Altaic Languagesp. 1553p. 1553
*ǯugi to carry (on the back): Tung. *ǯugū-; Mong. *ǯöɣe-; Turk. *jü-; Kor. *čì-.
PTung. *ǯugū- to carry, transport (перевозить, перетаскивать): Evk. ǯuɣū-; Evn. ǯuɣu-; Neg. ǯuɣu-; Man. ǯuwe-; SMan. ǯō- (1239); Ork. dū-ri-; Orch. ǯu-si-; Ud. ǯū-.
◊ ТМС 1, 269.
PMong. *ǯöɣe- to carry, transport (переносить, перевозить): MMong. ǯu- (MA), ǯo’e- / ǯu’e- (SH), ǯoge’ul- (HYt); WMong. ǯögege-, ǯöge- (L 1074); Kh. ʒȫ-; Bur. zȫ-; Kalm. zȫ-; Ord. ǯȫ-; Dag. ǯugā-, ǯugū- (Тод. Даг. 144); Dong. ǯue-, čue-, ǯo-; Bao. ǯō-, ǯo-; S.-Yugh. ǯǖ-; Mongr. ʒō- (SM 89).
◊ KW 479, MGCD 456, 466. The Dag. form may be a secondary loan from TM.
PTurk. *jü- 1 load 2 to load, carry (1 груз, тяжесть 2 нагружать, везти): OTurk. jük 1, jü-d- 2 (OUygh.); Karakh. jük 1, jü-δ- 2 (MK); Tur. jük 1; Gag. ük 1; Az. jük 1; Turkm. jük 1; MTurk. jük 1 (Houts., AH); Uzb. juk 1; Uygh. jük 1; Krm. jük, juk, jik, ik 1; Tat. jök 1; Bashk. jök 1; Kirgh. ǯük 1; Kaz. žük 1; KBalk. ǯük, žük, zük 1; Kum. jük, juk 1; Nogh. jük 1; SUygh. jük 1; Khak. čük 1; Shr. čük 1; Oyr. jüj- 2, jük, d́ük 1; Tv. čü῾k 1, čüdür- 2; Chuv. śəʷk 1; Yak. sük- 2.
◊ EDT 885, 910, VEWT 212, ЭСТЯ 4, 262-263, Лексика 520.
PKor. *čì- to carry on the back (нести на спине): MKor. čì-; Mod. či-.
◊ Liu 682, KED 1527.
‖ EAS 65, KW 479, Владимирцов 197, SKE 31, Poppe 28, 111, Дыбо 13. The comparison seems quite valid, despite doubts in TMN 4, 225. Despite Poppe 1966, 191, Doerfer MT 24, Rozycki 128, TM is hardly < Mong. Loss of *-g- in Turkic is probably explained by the fact that the root is only used with suffixes (*jüg(V)k > *jük, *jüg(V)d > *jüd-). -
Gerard Clauson (1972) An etimological dictionary of pre-thirteenth-century Turkishpp. 885b–886app. 885b–886a
D yü:d- der f. in -d- (here Trans.; cf. to:d-) fr. *yü:-, cf. yük; ‘to carry (something Acc.)’. Survives only(?) in NE Tel. yüy- quoted under 4 yüt- R III 611. Uyğ. viii ff. Bud. (faith is the support) yük yüdmekniŋ ‘in carrying the burden’ (of attaining goodness) TT V 22, 43; yüküg yüderler ‘they carry the burden’ do. 24, 49; yükin yüde U II 76, 3: Xak. xi ol yük yü:dti: hamala’l-himl ‘he carried the burden’ Kaş. III 434 (yü:de:r, yü:dme:k); o.o. I 404 (keten), 448 (kük): KB yüdti . . . yüki 59, 1874-6; (he is the best of men and) bodun yüdgüsi ‘the one who carries the common people’ 543; o.o. 1720, 2680 (ava:ğ), 5115, 5558: xiii(?) At. (do not take more of this world’s good than is necessary or) wabal yüdgülük ‘you will have to carry (a load of) sin’ 190; (suffering is transitory; the patient man survives) tawabin yüdüp ‘carrying his (load of) uprightness’ 352; Tef. yüd- ditto 165. -
M Räsänen, I Kecskeméti (1969) Versuch eines etymologischen Wörterbuchs der Türksprachenp. 212a–bp. 212a–b
uig. jü: jü-tür-ük ’beladen’; atü. uig. mtü. usw. jük ’Last, Pferdelast’, ’Bürde’, krč. kzk. žük, id., kaz. žök, blk. zük, hak. čü-k ’ноша’ (>russ. вьюк); kom. čag. osm. jük-lä ’beladen’, čuv. sək-le, šök-le; mtü. jü-lä ’stützen’; uig. jü-d ’aufladen’, otü. (Kat. 2) jü-t ’hochheben’
SKE 31; Poppe 28; Vasm. 1: 243—4
Vgl. jöksä-k, jüksäk ’hoch’ 207b