𐰞𐰴𐰆
alku
Meaning:
all; everyone, everything
The traditional etymology connects alku with alk- “to finish, exhaust”, interpreting it as a fossilized converb; the derivation remains disputed.
Synonyms:
Examples
Translations
German:
alle, alles; sämtliche, ganz
Russian:
все, всё; весь, целый
Turkish (Azerbaijan):
hamı, hər şey; bütün
Turkish (Türkiye):
herkes, her şey; bütün, tüm
Bibliography 5
-
Dr. Jens Wilkens (2021) Handwörterbuch des Altuigurischen | Eski Uygurcanın El Sözlüğüpp. 32a–33a, s.v. ¹alkupp. 32a–33a, s.v. ¹alku
¹alku alle (auch Äquivalent von Skt. sarva), sämtliche, alles, insgesamt, ganz, völlig || bütün (Skt. sarva’nın da eş değeri), hepsi, topluca, tam, tamamen; Gesamtheit || bütünlük; der gesamte Besitz, sämtliche Habe || bütün mal mülk
alku alku alle2, sämtliche2 || bütün2, hepsi2
alku ančulayu kälmišlärniŋ ušnir lakšanlarıntın ünmiš atı kötrülmiš sitatapadra atl(ı)g utsukmaksız darni die unbesiegbare Dhāraṇī namens ,die Erhabene, die aus dem Uṣṇīṣa-lakṣaṇa aller Tathāgatas entstandene‘ (Werktitel) || ,bütün Tathāgataların Uṣṇīṣa-lakṣaṇa’sından oluşan adı yükseltilmiş‘ adlı yenilmez Dhāraṇī (bir metnin başlığı)
alku ayıg yavız yollarıg artokrak uz arıtdačı […] ušniša-vičay atl(ı)g darni die Uṣṇīṣavijayā genannte Dhāraṇī, […] die alle schlechten2 Wege sehr geschickt bereinigt (Werktitel) || bütün kötü yolları çok becerikli şekilde temizleyen […] Uṣṇīṣavijayā adlı Dhāraṇī (bir metnin başlığı)
alku ažunlarnıŋ učı töpösi Spitze und Gipfel aller Existenz (Skt. bhūtakoṭi) || bütün varlıkların ucu, tepesi (Skt. bhūtakoṭi)
alku barča alle insgesamt || bütün hepsi birden
alku kamag alle2 || bütün2, hepsi2
alku kura ganz und gar, völlig2 || tamamıyla, tamamen2
alku näčä alle möglichen || her türlü
alku nomlarnıŋ töpösi Gipfel aller Dharmas (Skt. Dharmakūṭa = Buddhaname) || bütün Dharmaların zirvesi (Skt. Dharmakūṭa = bir Buda’nın adı)
alku oronta überall || her yerde, her taraf
alku tıdıglartın ozgurgalı udačı der von allen Hindernissen befreien kann (Epitheton eines Buddha) || bütün engellerden kurtarabilen (bir Buda’nın lakabı)
alku törlüg alle möglichen || her türlü
alku ugrın in jeder Hinsicht || her bakımdan; gründlich, vollständig || her türlü bakımdan
alku üdlärdä immer || daima, her zaman
alku üdtä immer || daima, her zaman
alku üdün immer || daima, her zaman
alku ügnüŋ eli hanı König2 der gesamten Menge (Skt. Gaṇendra = Buddhaname) || bütün yığının kralı2 (Skt. Gaṇendra = bir Buda’nın adı)
alku y(a)ruklarnıŋ eligi König allen Glanzes (Skt. Tejorāja = Buddhaname) || bütün parlaklıkların kralı (Skt. Tejorāja = bir Buda’nın adı)
alku yer oronlarta überall || her yerde, her taraf
alku yerdä überall || her yerde, her taraf
alku yıd yıpar hwa čäčäk ärdini elig han Juwelen-König2 aller Duftstoffe2 und Blumen2 (Buddhaname) || bütün güzel kokuların2 ve çiçeklerin2 mücevher hükümdarı2 (bir Buda’nın adı)
alkuka adkanguluk töz Wesenheit, die durch alles ergriffen werden kann (Skt. parikalpitasvabhāva) || her şeyle tutulabilen cevher (Skt. parikalpitasvabhāva)
alkuka adkanguluk tutyaklıg töz Wesenheit, die durch alles ergriffen werden kann und mit Anhaften versehen ist (Skt. parikalpitasvabhāva) || her şeyle tutulabilen ve yapışmalı cevher (Skt. parikalpitasvabhāva)
alkunı adkandačıka adkanguluk töz Wesenheit, die durch das alles Ergreifende ergriffen werden kann (Skt. parikalpitasvabhāva) || her şeyi tutanla tutulabilen cevher (Skt. parikalpitasvabhāva)
alkunı bar tep sözlädäči einer, der verkündet, dass alles existiert = Anhänger einer buddh. Schulrichtung (Skt. sarvāstivādin) || her şeyin var olduğunu söyleyen = bir Budist ekol geleneğinin üyesi (Skt. sarvāstivādin)
alkunı bilmäk Allwissenheit || her şeyi bilme
alkunı ötgürgü Allesdurchdringen || her şeyi tamamıyla anlama
alkunı tutdačı ärdäm Fähigkeit, die alles hält (Äquivalent von Skt. dhāraṇī) || her şeyi tutma erdemi (Skt. dhāraṇī’nin de eş değeri)
alkunuŋ t(ä)ŋrisi Gott von allen (Skt. Sarvadeva = Buddhaname) || herkesin tanrısı (Skt. Sarvadeva = bir Buda’nın adı)
alkunuŋ umugı Hoffnung aller (Epitheton des Buddha Ratnasūrya) || herkesin umudu (Buda Ratnasūrya’nın lakabı)
alkusı arıg süzök y(a)ruklug Der, dessen Gesamtheit (scil. Gefolgschaft) reinen2 Glanz besitzt (Skt. Gaṇaprabhāsa = Buddhaname) || bütünü (yani, maiyet) temiz2 parıltılı (Skt. Gaṇaprabhāsa = bir Buda’nın adı)
alkuta baštınkı allererste(r, -s) || en birinci
alkuta baštınkı yeg allererste(r, -s) und beste(r, s-) || en birinci ve en iyi
alkuta bilgä klüger als alle || herkesten daha akıllı -
Marcel Erdal (2004) A Grammar of Old Turkicp. 225, §3.14, paragraph “Words signifying all”p. 225, §3.14, paragraph “Words signifying all”
Words signifying ‘all’ are kamag / kamïg / kamug (this last attested in ManTürkFrag 161, SP 37 or ms. M 657 r1 and 3 quoted in the note to BT V 521), alku, yomkï and tolp (all three deverbal), tüzü, kop (a number of times in the different Orkhon inscriptions), barča, barï (both < bar, i.e. originally ‘as much as there is’ and ‘what there is’) and yapa. -
Marcel Erdal (1991) Old Turkic Word Formationp. 587, n. 226p. 587, n. 226
I can’t see much of a connection, though: alko signifies ‘all’, and the converb vowel of alk- is not rounded -
Gerard Clauson (1972) An etimological dictionary of pre-thirteenth-century Turkishp. 137a, s.v. alku:p. 137a, s.v. alku:
D alku:Gerund, used as N./A. fr. alk-; one of several early words for ‘all, everyone, everything’, lit. ‘something which has come to an end’. N.o.a.b. Türkü viii ff. ançıp alku: kentü: ülügi: erklig ol ‘thus everyone is master of his own fate’ IrkB Postscript: Man. (if they find Hearers or merchants) alkunı ölürgey ‘they will kill them all’ TT II 6, 16; edgü törö edgü kılınç alku kılğay ‘they will all (follow) good customs and do good deeds’ do. 6, 21: Uyğ. viii ff. Man. alku anunmış bışrunmış nomlarığ ‘all the doctrines which they have prepared and assimilated’ TT II 17, 61–3/65–7: Bud. alku is fairly common and occurs in three usages: (1) as a Noun in oblique cases, e.g. alkunı taplamadı teg ‘although he had disapproved of all (the others)’ PP 15, 2; alkuka berip ‘giving to everyone’; o.o. U II 78, 39; U III 45, 18; (2) as an Adj. preceding the Noun qualified, e.g. alku iglerig öŋed-türdeçi ‘curing all diseases’ Suv. 595, 19–20; TT V 10, 87 (öç-); a.o.o.; (3) as an Adj. following the Noun qualified, e.g. ne kergekin alku tüketi berip ‘giving absolutely everything that is necessary’ PP 28, 4; anı alku ökünürbiz bilinürbiz ‘we repent and confess all those (sins)’ TT IV 8, 76; kişi alku ölür ‘all men die’ PP 15, 2; TT VIII O.5 (alko, same as VI 61); TT V 6, 26 and 38; a.o.o.: Civ. (early only?) su:vsa:lık a:lko üç doş belküle:ri tüke:l közönür ‘all three basic (Sanskrit doṣa) signs of thirst appear’ TT VIII I.9; a.o. do. 16 (suvsuş). -
M Räsänen, I Kecskeméti (1969) Versuch eines etymologischen Wörterbuchs der Türksprachenp. 17b, s.v. alkp. 17b, s.v. alk
alkuig. (Gab.) IM. alk ‘beenden, aufhören mit’, mtü. alk ‘verderben’; mtü. alyk ‘sich verschlimmern’; uig. alkyn ‘schwach werden’, kzk. kkir. alkyn ‘schwanken’, ‘ermüden’
< al ‘nehmen’
